De Wageningse Eng: graanveld of paardenwei?

Actief graanteelt stimuleren, verpaarding tegengaan en cultuurhistorie zichtbaar maken. Dat zou de gemeente volgens Mooi Wageningen moeten doen om de Wageningse Eng te behouden als waardevol onderdeel van nationaal landschap Veluwe. Mooi Wageningen heeft deze visie ingebracht bij de voorbereiding van de Gebiedsvisie Wageningse Eng, waarin de toekomst van de eng wordt bepaald.

De gemeente Wageningen is begonnen met het maken van een Gebiedsvisie voor de Wageningse Eng. Reden is dat de provincie Gelderland anders niet instemt het zogenaamde ‘Veegplan Buitengebied Wageningen’. Met dat Veegplan wilde het vorige college in één keer allerlei afwijkingen van het huidige bestemmingsplan afhandelen. In de praktijk komt dat erop neer dat illegale situaties, zoals schuurtjes en hoge hekken die werden gebouwd zonder bouwvergunning, alsnog worden gelegaliseerd.

  Foto: Ben Schaap

Foto: Ben Schaap

Handhaving

Bouwsels en beplanting hoger dan 1.40 meter zijn op de Eng verboden in verband met het beschermde uitzicht. Toch zijn op veel plaatsen illegaal bouwsels geplaatst die niet aan de regels voldoen, zoals paardenstallen, hekken en schuurtjes. De situatie is verergerd omdat de gemeente Wageningen al jaren op geen enkele manier de regels handhaaft – tenzij iemand een handhavingsverzoek indient. Mooi Wageningen vindt het principieel verkeerd dat deze illegale bouwsels alsnog zouden worden toegestaan, omdat daarmee overtreders worden beloond. Wij vinden dat een verkeerd signaal en oneerlijk richting burgers die zich wél aan de wet houden. Wij willen dat illegale bouwsels worden afgebroken óf tijdelijk worden gedoogd.

Boomgaarden, volkstuinen en graanakkers

De meeste karakteristieke natuurwaarden van de Wageningse Eng worden gevonden op biologische graan- en zaadakkers, in en rond volkstuinen, in boomgaarden, en langs zandpaden. Mooi Wageningen vindt dat de gemeente die gebruiksvormen daarom moet stimuleren. Dat kan actief, bijvoorbeeld door het subsidiëren van de aanleg van hoogstamboomgaarden langs de Diedenweg en Oude Bennekomse weg, en door het helpen opzetten en subsidiëren van een lokale graanketen. Maar dat kan en moet ook door beperkingen die ongewenst grondgebruik ontmoedigen.

Verpaarding

De grootste bedreiging voor de karakteristieke eng is verpaarding: verandering van akkerland in kort gegraasd weiland met stalletjes, opslagplaatsen en paardenhekken. Paardenweiden hebben meestal een extreem lage ecologische waarde, en hoge hekken en stallingen belemmeren het uitzicht en verrommelen het landschap. Maar het grootste probleem is dat voor een paardenweide met een legale stal grote bedragen worden betaald, tot meer dan 150.000 euro per hectare. Bij een dergelijk hoge grondprijs worden akkerbouw en tuinbouw onrendabel. Nu al is meer dan de helft van de Eng veranderd in grasland, vooral vanwege de vraag naar paardenweide. Het is belangrijk dat de Eng niet nóg aantrekkelijker wordt voor paardenhouders. Daarom is het cruciaal dat paardenstallen, dé beperkende factor, verboden blijven, net als nu, en dat het verbod ook wordt gehandhaafd.

Cultuurhistorie

De Wageningse Eng is een zeer oud gebied en er zijn nog zeer veel historische patronen zichtbaar. Mooi Wageningen vraagt de gemeente die patronen actief te beschermen en zichtbaarder te maken. Zo kunnen de Peppelderbrink aan de Wildekamp en de Leeuwerbrink aan de Grintweg door inrichting beter herkenbaar worden gemaakt, vooral het deel direct rond de twee bewaard gebleven kolken, de vroegere schapenwasplekken. Ook kunnen de oude veedriften worden geaccentueerd, bijvoorbeeld met hagen. Tenslotte is de oude paden- en verkavelingsstructuur het beschermen waard.

Visie zonder veegplan

Mooi Wageningen wil voorkomen dat de gemeente de gebiedsvisie alleen gebruikt om met behulp van het veegplan de gebrekkige handhaving op de Wageningse Eng onder het tapijt te vegen. In plaats daarvan moet de visie de basis vormen voor actief beleid om natuur en landschap te beschermen en versterken, de recreatieve kwaliteit van de Eng te vergroten, en lokale voedselketens te stimuleren.

 

Mooi Wageningen