De Ecologische Autoriteit (EA), een onafhankelijke instantie, heeft de Natuurdoelanalyse (NDA) en de recent gepresenteerde evaluatie van het beheerplan beoordeeld. Zij geeft aan dat de gemaakte analyses nog onvoldoende zijn én dat met hoge urgentie maatregelen noodzakelijk zijn voor systeemherstel.

Het Binnenveld is een uniek en kwetsbaar natuurgebied. Het gebied heeft ernstig te leiden van een afname van kwel en een te hoge stikstofdepositie. In de afgelopen jaren zijn in het natuurgebied maatregelen genomen om natuur te herstellen. Maar er is nog veel te weinig gedaan om de drukfactoren aan te pakken. Daardoor blijven natuurbeheer en -herstel dweilen met de kraan open.

Initiatief Mooi Binnenveld voor natuurherstel

In de afgelopen decennia zijn ook in het Binnenveld veel natuurwaarden verloren gegaan. Om het tij te keren zijn in de jaren negentig plannen gemaakt om het areaal natuur weer te vergroten, bufferzones te creëren en natuurgebieden te verbinden. In het kader van een “herijking” van het natuurnetwerk zijn veel van die plannen geschrapt en dreigde de uitvoer verder stil te komen liggen. Samen met een aantal boeren hebben natuurliefhebbers toen het initiatief genomen om op Gelders grondgebied een deel van die plannen zelf uit te voeren. Dat is gerealiseerd in het initiatief Mooi Binnenveld. Gronden die reeds waren aangekocht voor natuurherstel zijn daardoor ook daadwerkelijk ingericht. Tegelijkertijd heeft de provincie Utrecht via een kavelruil gezorgd dat er een meer aaneengesloten gebied werd gerealiseerd. Maar daarbij is ook 17 hectare potentieel natuurgebied verloren gegaan.

Onvoldoende herstel

Noch de provincie Gelderland noch de provincie Utrecht hebben voldoende werk gemaakt van maatregelen om de stikstofdepositie te verminderen en het watersysteem te herstellen. Als gevolg daarvan zijn natuurwaarden verslechterd. Voor het Binnenveld is niet alleen behoud nodig, maar ook herstel. De verbeter- en uitbreidingsdoelen voor onder meer blauwgraslanden en trilvenen moeten worden gehaald. Dat vraagt om meer dan individuele maatregelen binnen de Natura 2000-begrenzing en het NNN. Het betekent dat ook in de omgeving maatregelen nodig zijn.

Actualisatie beheerplan

Op dit moment werk de provincie Utrecht (in afstemming met de provincie Gelderland) aan de actualisatie van het beheerplan. Daarvoor is veel informatie verzameld en een evaluatie gemaakt van de maatregelen uit het eerste beheerplan. De EA heeft deze evaluatie kritisch bekeken, met in het achterhoofd het eerdere advies dat is afgegeven.

De Ecologische Autoriteit is kritisch op het proces. Informatie verzamelen en analyseren verloopt erg traag  en de noodzakelijke integrale analyses ontbreken nog steeds. Hierdoor lijkt het gevoel van urgentie voor het nemen van maatregelen bij de provincies te ontbreken. Het gevolg is dat de natuurkwaliteit blijft verslechteren.

Maatregelen

Concrete aanbeveling is het verhogen van het waterpeil in ingerichte NNN-gebieden die een eigen regelbaar peil hebben. Dit verbetert de condities van de habitattypen in het Natura 2000-gebied. En het oppervlaktewaterpeil niet meer tijdelijk verlagen ten behoeve van maaibeheer. Deze tijdelijke verlagingen versterken namelijk de vorming van neerslaglenzen in de bodem.

Ook adviseert de EA het peil van de Grift te verhogen. Dit zorgt voor stabiele hoge waterstanden en meer toevoer van basenrijk grondwater naar de bodemtoplaag in (basenrijk) water in De Hellen en de Bennekomse Meent. Daarnaast is het van belang om de handhaving op kleine onttrekkingen en het naleven van afgegeven vergunningen voor grote onttrekkingen (drinkwater) te intensiveren. En de stikstofdepositie te verlagen door de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden snel en fors te verminderen.

——-

Teksten Ecologische Autoriteit

De Ecologische Autoriteit geeft aan: “de evaluatie nog onvoldoende samenhangend inzicht geeft in de werking van het gebied, de effectiviteit van maatregelen en de urgentie van aanvullende maatregelen. De informatie is vooral beschrijvend en verspreid over het rapport. Daardoor is niet altijd goed te volgen welke maatregelen hebben gewerkt, welke knelpunten het meest urgent zijn en wat nodig is om verdere verslechtering te voorkomen en de doelen te halen”.

De Ecologische Autoriteit adviseert concreet: “Neem maatregelen die zorgen dat basenrijk kwelwater de toplaag van de bodem in De Hellen en de Bennekomse Meent beter bereikt en daar langer beschikbaar blijft. Start daarnaast snel de besluitvorming over systeemmaatregelen, zoals verhoging van de drainagebasis, bijvoorbeeld via dempen van diepe sloten en peilverhoging van de Grift. Borg daarbij ook de aanvoer van voldoende grondwater door goed toezicht en handhaving op kleine grondwateronttrekkingen en het borgen van de naleving van vergunningen voor grote onttrekkingen. Breng de cumulatieve effecten van onttrekkingen die van invloed zijn op het Natura 2000-gebied in beeld zodat hierop kan worden gestuurd”.