Toen in 2024 bekend werd dat er zich een boomkwekerij aan de Slagsteeg in het Binnenveld wilde vestigen, hebben Stichting Milieuwerkgroepen Ede, Stichting Mooi Binnenveld, de
Koninklijke Nederlandse Natuurvereniging (KNNV) Wageningen e.o. en de Vereniging Mooi
Wageningen, bekeken in hoeverre het juridisch mogelijk was om de vestiging van de boomkwekerij tegen te houden.
De redenen daarvoor waren en zijn nog steeds:
– het open karakter van het Binnenveld willen behouden;
– het weren van ongewenste gebruiksfuncties;
– bezorgdheid over gebruik van pesticiden door het bedrijf
– wegvallen van areaal voor weidevogels;
– zorgen over verdroging van het natuurgebied Binnenveldse Hooilanden en Natura 2000-
gebieden.
Complicerende factor bij dit alles was de werking van de nieuwe Omgevingswet die op 1 januari
2024 van kracht is geworden. Hierdoor was het voor de ondernemer noodzakelijk om bij meerdere
overheden vergunningen aan te vragen en was het voor de natuurorganisaties dus ook noodzakelijk
om tegen meerdere vergunningen bezwaar te maken.
Hieronder geven we een samenvattend overzicht van de diverse procedures die hebben gespeeld
en nog spelen en de stand van zaken.
Overzicht “procedures”
Procedure 1. Omgevingsvergunning voor aanleg van drainage en aanbrengen verharding op de aangekochte percelen
Deze vergunning is afgegeven door de gemeente Ede. Hier hebben we bezwaar tegen gemaakt.
Stand van zaken: in de bezwaarprocedure vond de bezwaarcommissie dat de gemeente Ede het
besluit niet goed had gemotiveerd, maar dat het besluit inhoudelijk wel in stand kon blijven.
Inmiddels was de drainage en de verharding al aangelegd en waren de houtige gewassen (bomen)
al geplant.
Toch besloten we in beroep te gaan tegen het besluit van de gemeente Ede, geholpen door het
advies van een advocaat van Meten = Weten. Helaas heeft de rechtbank ons beroep ongegrond
verklaard en na intern beraad hebben we besloten om niet in hoger beroep te gaan, omdat de
kans van slagen op dit moment gering wordt geacht. We wachten op verdere jurisprudentie over
de (slechte) werking van de Omgevingswet.
Procedure 2. Omgevingsvergunning voor het graven van een sloot
Deze vergunning is afgegeven door het Waterschap Vallei en Veluwe. Hier hebben we bezwaar
tegen gemaakt.
Stand van zaken: ook in deze zaak vond de bezwaarcommissie van het Waterschap dat de
motivering van het besluit rammelde en aangevuld moest worden, terwijl het besluit zelf in stand
werd gelaten. Omdat het besluit “slechts” om het graven van een sloot ging, hebben we besloten
om niet in beroep te gaan tegen de uitspraak van de bezwaarcommissie.
Procedure 3. Verzoek om handhaving bij de provincie Gelderland
Er zijn geen natuurvergunningen aangevraagd door het bedrijf, noch heeft de provincie hierom
gevraagd. De nieuwe Omgevingswet is onduidelijk in dit verband. Deze natuurvergunningen heten
omgevingsvergunning N2000-activiteit en omgevingsvergunning Flora- en Fauna-activiteit.
Stand van zaken: omdat wij van mening zijn dat een dergelijk bedrijf impact heeft op de
natuurwaarden in het gebied hebben we handhaving aan de provincie gevraagd vanwege het feit
dat de boomkwekerij niet beschikt over deze natuurvergunningen.
Omdat de provincie weigerde om te handhaven, hebben we tegen die weigering bezwaar
gemaakt. Ook in die bezwaarprocedure kregen we ongelijk, wederom wel met aanpassing van de
motivering.
We hebben daarna besloten om in beroep te gaan bij de rechtbank tegen dit besluit, omdat de
Raad van State op 2 april 2025 een uitspraak heeft gedaan die vergaande consequenties heeft
voor bedrijven die pesticiden gebruiken en de beroepszaak voor ons daarom kansrijker wordt. We
worden hierin bijgestaan door de advocaat van Meten = Weten die de uitspraak van de Raad van
State heeft bewerkstelligd. Deze zaak loopt dus nog. Er is nog geen zitting van de Rechtbank
geweest.
Procedure 4. Aanvraag voor een omgevingsvergunning N2000-activiteit door boomkwekerij
Het bedrijf heeft inmiddels één van de door ons gewenste natuurvergunningen bij de provincie
aangevraagd.
Stand van zaken: als de provincie deze vergunning wil gaan verlenen, maken ze eerst het
ontwerp-besluit bekend. Daarop kunnen we vervolgens reageren. Dat ontwerp-besluit is
momenteel (februari 2026) nog niet bekend gemaakt.
Procedure 5. Verzoek tot handhaving aan gemeente Ede
De boomkwekerij heeft twee percelen gekocht in het Binnenveld, waarop het bedrijf de
boomkwekerij wil vestigen. Eén van die percelen en een deel van het andere perceel heeft een
zogenaamde dubbelbestemming: niet alleen agrarisch, maar ook cultuurhistorische
landschapswaarde en archeologie 2. Het bestemmingsplan ter plaatse verbiedt de teelt van
houtige gewassen op de percelen met de dubbelbestemming. Echter, het bedrijf heeft op deze
percelen al wel drainage aangelegd en bomen geplant.
Stand van zaken: Omdat het bedrijf op die percelen met het verbod al drainage had aangelegd en
al houtige gewassen had geplant, hebben we aan de gemeente Ede om handhaving gevraagd.
De gemeente Ede heeft ons verzoek gehonoreerd en aan het bedrijf een dwangsom opgelegd, als
het bedrijf die drainage en die houtige gewassen niet zou weghalen van de percelen met de
dubbelbestemming. Of het bedrijf tegen de aanschrijving bestuursdwang bezwaar heeft gemaakt
en hoever het daarmee is, weten we op dit moment niet. Uiteraard volgen we dit.
Tot slot
Het voeren van dergelijke procedures is tijdrovend, kost energie en geld. Ook is geduld nodig.
Afhankelijk van de verdere ontwikkelingen in dit dossier kijken we óf en welke vervolgstappen we
nemen. De resultaten van deze acties zijn dus niet altijd direct en snel zichtbaar. Wat het wel heeft
bewerkstelligd is dat betrokken overheden zijn gaan inzien dat er actief beleid voor nodig om
ongewenste functies in een dergelijk gebied te voorkomen. De beste waarborg hiervoor is dat dit
goed wordt geregeld in het Omgevingsplan.
